اماکن زیارتی
/
مشهد

حرم مطهر رضوی

حرم مطهر رضوی

حرم مطهر رضوی تاریخچه ساخت حرم مطهر امام رضا(ع)

 بنای حرم در طول تاریخ و به‌تدریج ساخته شد و گسترش یافت.

در به‌وجود آمدن فضای كنونی حرم، مردان و زنانی بلند همت،

در هر دوره‌ای از تاریخ ایران زمین، نقشی داشته‌اند كه نام خود را تا ابد زیر نام حضرت رضا (علیه السلام) جاودانه كرده‌اند.

هر كاشی و سنگی كه بر دیوارهای حرم جای گرفته، نشان از عشق و ارادت مردمانی از این سرزمین به مولا و آقایشان حضرت رضا (علیه السلام) دارد.

تاریخ موجود در كتیبه‌‌های حرم، از دوره سامانیان تا دوره قاجاریه را نشان می‌دهد.

با شهادت امام رضا (ع)در سال 203هجری قمری پیکر پاک آن حضرت را در کنار قبر هارون الرشید که به بقعه هارونی مشهور بود به خاک سپردند .

این عمارت در میان خانه باغ بزرگ و مصفایی قرار داشت که محل حکمرانی مالک آن “حمید بن قحطبه طایی”والی توس بود.

سامانیان؛ اولین آبادگران
به روایت تاریخ، بوبكر شهمرد، از پیشكاران نوح بن منصور سامانی،

شهادت‌گاه علی بن موسی الرضا (علیه السلام)، امام هشتم شیعیان را آباد كرد.
به گفته ابن بابویه، محمد بن عبد الرزاق طوسی و امیر محمدیه، از امرای عهد سامانی،

در دوران امارتشان نسبت به مرقد مطهر امام (علیه السلام) كمال ارادت و توجه داشتند و تزییناتی در حرم به وجود آوردند.
در اوایل قرن چهارم هـ.ق به دستور عضد الدوله دیلمی، مرقد منور امام (علیه السلام) به سبك آن زمان تعمیر و تزیین شد.

غزنویان؛ یادگاران مسجد بالاسر
یمین الدوله، سلطان محمود غزنوی، عمارت مشهد توس را كه مرقد علی بن موسی الرضا (علیه السلام) و

رشید در آن دوران است، پس از تخریبی كه پدرش سبكتكین غزنوی در قبه به وجود آورد، از نو ساخت و بنایی زیبا بر آن بنیاد كرد.
علاوه بر این، ابوالحسن عراقی معروف به دبیر، در اوایل قرن پنجم ضمن مرمت بقعه رضوی،

اقدام به ساخت مسجد بالاسر در كنار حرم مطهر كرد. مسجد بالاسر یادگار دوره غزنویان است.

نقاره خانه

از جمله اماکن مهم و تاریخی حرم مطهر نقاره خانه است که اکنون بر روی ایوان شرقی صحن انقلاب قرار دارد

بنابر شواهد تاریخی نقاره زنی در آستان قدس از دوره غزنویان مرسوم گردیده و در قرون پس از آن ادامه یافته است چ

بنا به رسم قدیم در طول سال به استثنای محرم و صفر ،در هر شبانه روز ،دو نوبت دقایقی قبل از طلوع و

غروب آفتاب و ولایت ائمه اطهار (ع)به استثنای شهادت ها ،نقاره با طنین خاصی نواخته می شود.افزون بر اين،

هنگامى كه حادثه خاصى رخ دهد كه مردم شادمان گردند و جشنى همگانى پديد آيد،

نقاره نوازان بر فراز نقاره خانه مى روند و

بر طبل ها مى كوبند و در شيپورها مى دمند.هر گاه در آستان امام هشتم (ع) بيمارى شفا يابد و به خيل شفايافتگان آستان حضرتش افزوده شود،

به منظور اعلام همگانى و اظهار سرور و شادمانى ، نقاره ها را به صدا در مى آورند. 

نقاره زنان هفت نفر هستند كه سه نفرشان بر طبل مى كوبند و چهار نفر در شيپور مى دمند.

سلجوقیان؛ اولین گنبد
در این دوره اولین گنبد بر روی بقعه ساخته شد.گنبد بزرگ و درخشانی است که بر فراز حرم امام رضا (ع)قرار دارد بزرگترین نماد شاخص و

مظهر مشهد مقدس به شمار میرود.ارتفاع آن از کف تا بالای گنبد 20/31متر است.

کتیبه بزرگی به صورت یک نوار گنبد را دور میزند این کتیبه به خط«علیرضا عباسی»است.

گفته شده است که نخستین گنبد به دستور سلطان سنجر سلطان سلجوقی و

به اهتمام وزیرش “شرف الدین قمی “بر فراز مضجع شریف بنیان گردید .

در عهد صفویه ابتدا شاه طهماسب (930تا984ق)گنبد را مطلا کرد و

سپس شاه علاس اول (996تا1038ق)ساقع گنبد را با خشت های طلا پوشاند.

خوارزمشاهیان؛ دوران كاشی‌‌های سنجری
در دوره خوارزمشاهیان، كاشی‌كاری در حرم رنگ و بوی بیشتری یافت.

در اوایل قرن هفتم هـ.ق بار دیگر ازاره حرم مطهر با كاشی‌‌های ممتاز معروف به كاشی سنجری تزیین شد.

اكنون این كاشی‌‌ها با تاریخ اثنی عشر و ست مائه (۶۱۲) در حرم موجود است.
به‌علاوه در این دوره، اطراف در پیش روی مبارك، در ضلع شمالی رواق دار الحفاظ، با كتیبه‌ای از كاشی چینی مانند ممتاز تزیین شد.

در این كتیبه به خط ثلث برجسته، نام و

نسب حضرت امام رضا (علیه السلام) تا حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) مكتوب شده ‌است.

تیموریان؛ مسجد گوهرشاد و مدرسه دو در
عهد تیموری، دوران پربار و با شكوهی از نظر معماری حرم به‌شمار می‌رود. گوهرشاد خاتون، همسر شاهرخ بن امیر تیمور گوركانی،

بانی معروف مسجد گوهرشاد، در این دوره زندگی می‌كرد. از آثار مهم این دوره، بنای باشكوه مسجد گوهرشاد در جنوب حرم مطهر و

دو رواق تاریخی دار الحفاظ و دار السیاده است. مدرسه پریزاد، مدرسه دو در و مدرسه سابق بالاسر كه متصل به ضلع غربی دار السیاده بود و

اكنون جزء رواق دار الولایه است، هم به این دوره مربوط می‌شود.

همه این بناها مربوط به دوران حكومت همسر گوهرشاد خاتون یعنی شاهرخ تیموری است.
از آثار دیگر عهد تیموری، ضلع جنوبی صحن انقلاب است كه به همت امیر علیشیر نوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا، آخرین امیر تیموری، بین سال‌‌های ۸۸۵ ـ ۸۷۵ هـ.ق ساخته شد.

بیشتر بخوانید
امکاناتی یافت نشد
4.2
امتیاز دهی
0.0%